نوێ


كۆمه‌ڵه‌ی ئه‌مه‌ریكی بۆ گرێ نه‌خۆشیه‌كان(ASCO)به‌یاننامه‌یه‌كی ئاگاداركه‌ره‌وه‌ی بڵاوكرده‌وه‌،تێیدا ئه‌و په‌سته‌ره‌ به‌هێزانه‌ی ڕون كردوه‌ته‌وه‌ له‌ نێوان خواردنه‌وه‌ی مه‌ی و نێوان مه‌ترسی توش بون به‌ چه‌ندین جۆری شێرپه‌نجه‌.
هه‌ریه‌كه‌ له‌ صندوقی نێوده‌وڵه‌تی توێژینه‌وه‌كانی شێرپه‌نجه‌ و په‌یمانگای ئه‌مه‌ریكی بۆ توێژینه‌وه‌كی شێرپه‌نجه‌ و ئاژانسی نێوده‌وڵه‌تی توێژینه‌وه‌كانی شێرپه‌نجه‌ ده‌ستپێشخه‌ری خۆیانیان نیشان دا به‌ به‌ڵگه‌ له‌سه‌ر توانای هۆكاری مه‌ی به‌ توش بوون به‌ شێرپه‌نجه‌ی ده‌م و قوڕگ و ده‌نگه‌ ژێ و بۆری قوڕگ و جگه‌ و قۆڵۆن و مه‌مك.
هۆكاره‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ چه‌ند هۆكارێك له‌وانه‌ش ئه‌وه‌یه‌ مه‌ی له‌ جه‌سته‌دا ده‌بێته‌ پێكهاته‌ی ئه‌سیتالدیهید(Acetaldehyde) كاریگه‌ری شێرپه‌نجه‌ی هه‌یه‌،یه‌ك ده‌گرن له‌گه‌ڵ ترشه‌ڵۆكی ئه‌تۆمی خانه‌كان هه‌روه‌ها ده‌ستكاری كردنی مه‌ی به‌ ڕێژه‌كانی ئه‌سترۆجین و بروجستۆن له‌لای ئافره‌تان،ئه‌مه‌ ده‌بێته‌ هۆی شێرپه‌نجه‌ی مه‌مك.هه‌روه‌كا كاریگه‌ری ترشی فۆلیك كه‌م ده‌كاته‌وه‌ له‌ جه‌سته‌دا و په‌یوه‌سته‌ له‌گه‌ڵ توش بون به‌ شێرپه‌نجه‌ی قۆڵۆن.
سۆزان غابستۆر،جێگری سه‌رۆكی كۆمه‌ڵه‌ی ئه‌مه‌ریكی بۆ شێرپه‌نجه‌ ووتی: (خه‌ڵكی به‌ ئاگا نین له‌وه‌).
له‌ چاوپێككه‌وتنێكی ته‌له‌فۆنیدا،غابستۆر جه‌ختی له‌وه‌ كرده‌وه‌ كه‌:(ئه‌و كه‌سانه‌ی ده‌ناڵێنن به‌ ده‌ست شێرپه‌نجه‌وه‌،هێشتا هه‌ر له‌ مه‌ترسیدان بۆ توش بوون به‌ شێرپه‌نجه‌كانی تر،بۆیه‌ گرنگه‌ ئه‌وه‌ بزانن كه‌ ڕۆڵی مه‌ی له‌ دوباره‌ بونه‌وه‌ی شێرپه‌نجه‌دا.
بانگهێشتێك هات كه‌ ڕێكخراوی ئه‌سكۆ له‌ میانه‌ی ئه‌و لێكۆڵینه‌وه‌ی كه‌ تیمه‌كه‌ ئه‌نجامیان دا ئاڕاسته‌ی كردبوو كه‌ تێیدا له‌ 70% ئه‌مه‌ریكیه‌كان دان نانێن به‌ خواردنه‌وه‌ی مه‌ی وه‌ك فاكته‌رێك بۆ توش بون به‌ شێرپه‌نجه‌.له‌ ڕاستیدا،وه‌ك زانراوه‌ به‌كاربردنی مه‌ی مه‌ترسیه‌كانی توش بون به‌ چه‌ندین شێرپه‌نجه‌ زیاد ده‌كات له‌وانه‌ش شێرپه‌نجه‌ی سه‌ر و مل و بۆری قوڕگ،و جگه‌ر و قۆڵۆن و شێرپه‌نجه‌ی مه‌مك له‌لای ئافره‌تان.
ئاژانسی نێوده‌وڵه‌تی توێژینه‌وه‌ی شێرپه‌نجه‌ مه‌ی پۆلێن كرد وه‌ك فاكته‌رێكی شێرپه‌نجه‌!
ئایا بڕه‌ كه‌مه‌كان بێوه‌ین؟
به‌یاننامه‌كه‌ی كۆمه‌ڵه‌ی ئه‌مه‌ریكی بۆ گرێ نه‌خۆشیه‌كان له‌وه‌ش ئاگاداری ده‌دات كه‌ له‌ گۆڤاری گرێ نه‌خۆشیه‌كان بڵاوی كردوه‌ته‌وه‌ (The Journal of Clinical Oncology) ته‌نانه‌ت به‌كاربردنی ڕێكوپێك،ڕه‌نگه‌ مه‌ترسی توش بون به‌ نه‌خۆشی شێرپه‌نجه‌ زیاد ده‌كات.
ڕاده‌ی هێزی په‌یوه‌ندی نێوان خواردنه‌وه‌ی مه‌ی و توش بون به‌ شێرپه‌نجه‌؟
ڕاستیه‌كه‌ له‌سه‌روی ئه‌وه‌ی بیری لێ ده‌كه‌یته‌وه‌
به‌پێی ناوه‌نده‌ ئه‌مه‌ریكیه‌كانی به‌ره‌نگاری نه‌خۆشیه‌كان و پاراستن لێیان،نزیكه‌ی 3.5% ئه‌وانه‌ی ده‌مرن به‌ شێرپه‌نجه‌ له‌ ئه‌مه‌ریكا-نزیكه‌ی 19500 حاڵه‌تی مردن-په‌یوه‌سته‌ به‌ مه‌یه‌وه‌.
سه‌باره‌ت به‌ ئافره‌تان:به‌ركاربردنی كه‌م له‌ مه‌ترسی توش بون له‌ شێرپه‌نجه‌ی مه‌مك زیادی كردووه‌ به‌ ڕێژه‌ی 4% له‌كاتێكدا به‌كاربردنی هاوسه‌نگ له‌لایان مه‌ترسی توش بون به‌ ڕێژه‌ی 23% زیادی كردووه‌.
به‌ڵام به‌كاربردنی گه‌وره‌ مه‌ترسی توش بونیانی زیاد كردوه‌ به‌ ڕێژه‌ی 60%،چونكه‌ مه‌ی ئاسته‌كانی هۆرمۆنی ئه‌سترۆجین زیاد ده‌كه‌ن،به‌كاربردنی زۆریش له‌لای هه‌ردوو ڕه‌گه‌ز مه‌ترسی توش بون به‌ شێرپه‌نجه‌ی سه‌ر و مل و ده‌م زیاد ده‌كات زیاتر له‌ 500%،چونكه‌ ده‌ماره‌كان ڕاسته‌وخۆ لێكه‌وت ده‌بن له‌گه‌ڵ ئه‌و مه‌وادانه‌ی ده‌بنه‌ هۆی شێرپه‌نجه‌.
رێكخراوی ئه‌سكۆ تێبینی ئه‌وه‌ی كردووه‌ كه‌ مه‌ی ده‌بێته‌ هۆی كه‌ڵه‌كه‌بونی كاریگه‌ری جگه‌ره‌كێشان.هه‌روه‌ها خواردنه‌وه‌ی مه‌ی ده‌بێته‌ هۆی ئاڵۆزبونی دۆخی ئه‌و نه‌خۆشانه‌ی ده‌ناڵێنن به‌ ده‌ست شێرپه‌نجه‌وه‌ له‌ ڕێگه‌ی دڕیژبونه‌وه‌ی ماوه‌ی چاك بوونه‌وه‌،چاك بوونه‌وه‌ی درێژتر،وه‌ زیاد بونی نه‌شته‌رگه‌ریه‌كان.
كه‌واتا خواردنه‌وه‌ی مه‌ی له‌گه‌ڵ جگه‌ره‌ كێشان له‌كات چاره‌سه‌ری تیشك له‌ شێرپه‌نجه‌ و له‌ دوای چاره‌سه‌ر،ده‌به‌سترێته‌وه‌ به‌ شتێك پێی ده‌وترێت كلۆربونی ئێسكی چه‌ناگه‌،
ئه‌و خورانێكه‌ ڕوو ده‌دات له‌ ئێسكی چه‌ناگه‌ و چاك بوونه‌وه‌ی نیه‌.
هه‌روه‌ها خواردنه‌وه‌ی مه‌ی په‌یوه‌سته‌ به‌ توش بوونی شێرپه‌نجه‌ی ڕێڕه‌وی هه‌ره‌سی سه‌ره‌وه‌ی ده‌زگای هه‌ناسه‌دان،به‌ زیاد بوونی مه‌ترسی هه‌ڵائاوسانێكی تر.
له‌م نامه‌یه‌دا خراوه‌ته‌ ڕوو به‌ ژماره‌ و به‌بڕ مه‌ترسیه‌كانی شێرپه‌نجه‌ له‌گه‌ڵ خواردنه‌وه‌ی مه‌ی.
دكتۆره‌ نویل لوكونتی ئه‌ندامی لیژنه‌ی به‌رگری له‌ كۆمه‌ڵه‌ی ئه‌سكۆ و نوسه‌ری سه‌ره‌كی په‌ڕه‌ی به‌یان ده‌ڵێت:
به‌رگری كردن له‌ شێرپه‌نجه‌ گرنگیه‌كه‌ی كه‌متر نیه‌ له‌ چاره‌سه‌ركردنه‌كه‌ی، هیوامان وایه‌ ئه‌م كاغه‌زه‌ پاڵنه‌رێك بێت بۆ پزیشكه‌كان بۆ ئه‌وه‌ی ڕێگری بكه‌ن له‌ مه‌ی له‌سه‌ر لیسته‌كانیان.
ئێستا پرسیاره‌كه‌ ئه‌مه‌یه‌: بۆچی ئه‌و په‌یجانه‌ی هه‌وڵی بانگه‌شه‌ بۆ بێ بڕوایی ده‌كه‌ن یان به‌د ڕه‌وشتی ده‌كه‌ن هه‌وڵ ده‌ده‌ن شوێنكه‌وتوانین هان بده‌ن له‌سه‌ر مه‌ی خواردنه‌وه‌؟بۆچی ئه‌م ئاگاداری كردنه‌وه‌یان بۆ ناخه‌نه‌ڕوو هه‌ر له‌ توێژینه‌وه‌ی شێرپه‌نجه‌ و په‌یمانگا ئه‌مه‌ریكی بۆ گرێكان(زۆرێك له‌ توێژینه‌وه‌كانی تر)؟ئایا ده‌یانه‌وێت شوێنكه‌وتوانیان توش ببن؟

سەرچاوەکان
http://ascopubs.org/doi/full/10.1200/JCO.2017.76.1155#_i14

http://www.totalhealth.co.uk/your-condition/oral-cancer

http://www.breastcancer.org/research-news/asco-statement-on-alcohol-and-risk

https://www.scientificamerican.com/article/alcohol-consumption-increases-risk-of-breast-and-other-cancers-doctors-say/5866-

https://l.facebook.com/l.php?u=http%3A%2F%2Fascopubs.org%2Fdoi%2Ffull%2F10.1200%2FJCO.2017.76.1155%23_i14&h=AT18OErz8M4zcO2cXq91ewY6TmT1X5Q07XV58DbNXU2J7B0mw80fZuYdjefzHnZdXeBht0P8_hRB8d4VBxMYwfwYAj4c3JScNl4AZKjCh7vQNkcLCK8XGk6reMgixP6MWmc