نوێ

بێباوران چەند فەرموودەیەک بڵاوو دەکەنەوە دەلێن محمد نەی زانیووە کە نەخۆشی دەگوازرێتەوە ، وە زانست و هەموو خەلک ئەوە دەزانن کە نەخۆشی دەگوازرێتەوە بەڵام محمد دەلێ ناگوازرێتەوە  ،بۆ نموونە چەند فەرموودەیە کە لە بخاری مسلم دەهێنن و دەلێن ئائەوە بەڵگەکەمان ،
في الصحيحين عن أبي هريرة رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه قال: “لا عدوى ولا هامة ولا صفر” فقال أعرابي: يا رسول الله فما بال الإبل تكون في الرمل كأنها الظباء فيخالطها البعير الأجرب فيجربها؟ فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم: “فمن أعدى الأول؟!”
لە بخاری مسلم هاتووە پایمبەرمان دەفەرمووێت
( نەخۆشی گوازراوە لە خۆوە بوونی نییە ….، یەکێک لەهاوڵان پەیامبەر فەرموویی ئەی پەیامبەر  ئەی بۆچی کاتێک ووشترێکی نەخۆش لەگەل ساغەکان دادەنێین ووشترە ساغەکان تووشی نەخۆشی دەبن ئایە مانای وانییە دەگوازرێتەوە نەخۆشی؟  پەیامبەرمان فەرمووی ئەی ئەوەی یەکەم جار توشی نەخۆشیەکە بووە کێ توشی کرد ؟ ئایە بەهۆی گواستنەوە بوو؟ )
پایمبەرمان لەم حدیسە مەبەستی ئەوەیە کە بیرورایەی ئەم خەلکە چاک کاتەوە کە وابیریان دەکردەوە کە نەخۆشی خۆی لەخۆی دا بەبێ ئەمری خودا بڵاو دەبێتەوە خودا هیچ دەسەلاتێکی نییە لەسەر ئەم نەخۆشیە بۆیە پەیامبەرمان دەفەرمووێت نەخۆشی گوازەرەوە لەخۆوە بوونی نییە بەلکو هەموو شتێک بەفەرمانی پەروەردیگارە ،
کەواتە پەیامبەر محمد بەهیچ شێوەک هەلەی نەکردووە لەم حدیسە بەڵکو ئەوە تێگەیشتنی هەلەی بێباورانەیە کە دەلێن محمد هەلەیە ، وەبۆ سەلماندی ئەم قسەیە کە پەیامبەرمان مەبەستی ئەوە نەبووە کە نەخۆشی بەهیچ شێوەک ناگوازرێتەوە بەڵکو مەبەستی نەخۆشی بەبێ ئەمری خودا ناگوازرێوەتەوە لەم فەرموودەیەی پەیامبەرمان بۆمان دەر دەکەوێت
(لا يورد ممرض على مصح)،
(واتا ئەوەی ووشتری نەخۆشی هەیە با ئەم ووشترە نزیک نەکاتەوە لە ووشتر ساغی خەلکی تر )
کەواتە مەبەستی ئەمەیە نەخۆشی  ئەو ووشترە دەگوازرێتەوە بۆ ئەوەی تر  بۆیە نابێ لێکیان نزیک کەینەوە،
کەواتە پەیامبەرمان شارەزابووە بەوەی کە نەخۆشی دەگوازرێتەوە بەوویستی خودا نەوەک نەخۆشیەکە بەبێ فەرمانی خودا بگوازرێتەوە،
هەروەها  پەیامبەرمان فەرموویەتی
(  وفر من المجذوم كما تفر من الأسد”، أخرج الحديث البخاري بسنده في كتابه [الصحيح] في كتاب الطب باب الجذام،)
واتا
(  لە نەخۆشی راکەن وەک ئەوەی کە لەشێر رادەکەن)
لەم فەرموودەیەش هەمان شت دەخاتە بەردەمان کە نەخۆشی دەگوازرێتەوە،
هەوەها پەیامبەرمان دەفەرمووێت
وأخرج معناه مسلم في الصحيح في آخر أبواب الطب من حديث عمرو بن الشريد عن أبيه قال: كان في وفد ثقيف رجل مجذوم فأرسل إليه النبي صلى الله عليه وسلم: “إنا قد بايعناك فارجع”.
(یەکێکی نەخۆش وویستی بێ بەیعەت بدا بەپایمبەرمان پەیامبەرمان کەزانی نەخۆشە ووتی پێویست ناکات بێت تەواو بەیعەتمان قەبوولکرد)
*بۆیە کورتەی بابەت ئائەوەیە بەلێ نەخۆشی دەگوازرێتەوە بەڵام بە فەرمانی خودا نەوەک لەخۆوە و بەبێ فەرمانی پەروەردیگار*
هەروەها توێژینه‌وه‌یه‌كی زانستی نوێ ئه‌وه‌مان بۆ ئاشكرا ده‌كات كه‌ ئه‌م دوو فه‌رمووده‌یه‌ به‌هیچ شێوه‌یه‌ك دژی یه‌كدی نین
له‌و توێژینه‌وه‌یه‌دا كۆمه‌ڵێك كه‌ له‌لایه‌ن چه‌ند لێكۆڵه‌رێكی ئه‌مریكییه‌وه‌ كراوه و له‌ گۆڤاری Infectious Diseases بڵاو كراوه‌ته‌وه‌
ڕوونكراوه‌ته‌وه‌ كه‌ بابه‌تی ته‌شه‌نه‌كردنی نه‌خۆشی  به‌و شێوه‌یه نه‌بووه‌ كه‌ خه‌ڵكی پێشتر بڕوایان پێی هه‌بوو
به‌ڵكو ئاستی به‌رگری له‌شی هه‌موو مرۆڤێك جیاوازه‌ له‌ كه‌سێكی دیكه‌ و هه‌روه‌ها ڤایرۆس به‌شێوه‌یه‌كی دیاریكراو ده‌توانێت هه‌ندێك كه‌سی پێ تووش بێت و هه‌ندێك كه‌سی لێ پارێزراو بێت هه‌ر بۆیه‌ یاسایه‌كی جێگیرمان نییه‌
هه‌ر وه‌ك تێبینیمان كردووه كاتێك منداڵی بوكی خێزانێك توشی ڤایرۆسی هه‌ڵامه‌ت ده‌بێت له‌و خێزانه‌دا هه‌ندێكیان بۆیان ده‌گوازرێته‌وه‌ و هه‌ندێكیان بۆیان ناگوازرێته‌وه‌
ئه‌مه‌ش هه‌مان شته‌ كه‌ لێكۆڵه‌ره‌وانی زانكۆی Johns Hopkins بۆ توێژینه‌وه‌ ڕووكه‌شه‌كان.
كه‌ لێكۆڵینه‌وه‌یان كرد له‌سه‌ر چه‌ند كه‌سێكی توشبوو به‌ به‌كتریای (Escherichia coli)
پاشان نمونه‌ی خوێنه‌كانیان وه‌رگیرا و ده‌ركه‌وت كه‌ هه‌ندێك له‌ هه‌ڵگرانی به‌كتریاكه‌ نه‌خۆش بوون و به‌شێكی دیكه‌ی هه‌ڵگرانی به‌كتریاكه‌ پارێزراو بوون
هۆكاره‌كه‌شی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هه‌موو كه‌سێك سیسته‌مێكی به‌رگری دیاریكراو و سیسته‌مێكی بۆهێڵی دیاریكراوی هه‌یه‌ جیاواز له‌ كه‌سانی دیكه‌ ، هه‌ر بۆیه‌ سیسته‌می به‌رگری یان بۆهێڵه‌كان یان بۆماوه‌یی ڕێژه‌ی ئه‌گه‌ری توشبوونت به‌و نه‌خۆشییه دیاریده‌كات.
بۆ نمونه‌ كه‌سێك هه‌ڵگری ڤایرۆسێكه ئه‌گه‌ری توشبوونی به‌ نه‌خۆشی بریتییه‌له‌  %100
به‌ڵام كه‌سێكی دیكه‌ هه‌ڵگری هه‌مان ڤایرۆسه‌ ئه‌گه‌ری توشبوونی به‌ نه‌خۆشی بریتییه‌له‌ %0‌
كه‌واته‌ ته‌شه‌نه‌كردنی میكرۆب به‌ شێوه‌یه‌كی یه‌كسان بوونی نییه‌. ئه‌مه‌ ئه‌وه‌ ناگه‌یه‌نێت كه‌ خۆمان نه‌پارێزین له‌ توشبوون به‌و نه‌خۆشییانه‌ ، مرۆڤ ده‌بێت له‌ هه‌موو كات و ساتێكدا چاودێری ڕه‌وشی له‌شی خۆی بكات و خۆی بپارێزێت له‌ میكرۆب و نه‌خۆشی
كه‌واته‌ ڕاستییه‌ زانستییه‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ توشبوون به‌ ڤایرۆس و نه‌خۆشی له‌ كه‌سێكه‌وه‌ بۆ كه‌سێكی دیكه‌ جیاوازه‌ به‌ڵام پێویسته‌ ئێمه‌ ڕێوشوێنی پێشوه‌خت بگرینه‌ به‌ر
ئه‌مه‌ش هه‌مان شته‌ كه‌ پەیامبه‌ری خودا ئاگادارمانی كردۆته‌وه‌ له‌و دوو فه‌رمووده‌یه‌ی كه‌ وا ده‌رده‌كه‌وت دژیه‌ك بن

سه‌رچاوه‌…

William E. Yang, Sunil Suchindran, Bradly P. Nicholson, Micah T. McClain, Thomas Burke, Geoffrey S. Ginsburg, Clayton D. Harro, Subhra Chakraborty, David A. Sack, Christopher W. Woods, and Ephraim L. Tsalik. Transcriptomic Analysis of the Host Response and Innate Resilience to Enterotoxigenic Escherichia coli Infection in Humans. Journal of Infectious Diseases, January 2016.

http://www.sciencedaily.com/releases/2016/01/160119074810.htm  ‌  ‌
لەکۆتایی بەرێزەکانم چۆن رێگا بەخۆت دەدەی وەک کەسێکی بێباور قسە لەشتێک بکەی کە لێی نازانی و بەدلی خۆت مانا بۆ قورئان وفەرموودەکانی سەروەمان دەکەی ، لەکاتێکا تۆ باسی مافی مرۆڤ و……. شتی زۆر دەکەی ، بۆیە ئەوە پێشێل کردنی مافی مرۆڤە کە بەبێ زانیاری تەواو قسە لە شتێک دەکەی و قسەکانیشت هەمووی هەلەن